Estate planning voor dga's: wat verandert er in 2026?

Direct antwoord

Estate planning voor dga's en familiebedrijven is het gestructureerd plannen van de overdracht van je vermogen en onderneming, tijdens leven en bij overlijden, met als doel zo min mogelijk belasting te betalen zonder de continuïteit van het bedrijf te schaden. Wesselman ziet bij familiebedrijven dat de aangescherpte bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) per 2025 en 2026 de oude vuistregels onbruikbaar maakt: wie te lang wacht, betaalt fors meer.

• Vanaf 2025: 100% BOR-vrijstelling tot €1.500.000, daarboven 75% (was 83% in 2024).
• Voortzettingstermijn: verkort van vijf naar drie jaar.
• Vanaf 2026: BOR alleen nog voor gewone aandelen vanaf 5% van het kapitaal.
• Erfbelasting kinderen 2025: 10% tot €154.197, daarboven 20%.
• Begin op tijd: een goede overdracht is een traject van drie tot vijf jaar, geen handtekening op één moment.

Introductie

In het werk van Wesselman met familiebedrijven valt één ding telkens op: ondernemers onderschatten hoe snel een bedrijfsoverdracht fiscaal kan ontsporen. Je hebt het bedrijf opgebouwd, de zaak draait, en de kinderen schuiven langzaam aan. Maar de vraag "hoe draag ik dit fiscaal slim over naar de volgende generatie?" blijft te lang liggen.

Dat is begrijpelijk. Estate planning voelt als iets voor later. Toch is het juist nu urgent. De bedrijfsopvolgingsregeling, jarenlang de hoeksteen van elke overdracht, is in 2025 en 2026 ingrijpend versoberd en aangescherpt. Wat vorig jaar nog een verstandige route was, kan dit jaar duizenden euto's extra kosten.

Deze analyse zet de opties naast elkaar: schenken bij leven, nalaten via testament, of een combinatie via de BOR en doorschuifregeling. Wesselman, met een gecertificeerd Trusted Family Business Advisor en estate planningspecialist Monique D'Elfant, begeleidt dga's en familiebedrijven in de regio Eindhoven, Helmond en Veldhoven bij precies deze keuzes. Niet als sluitstuk, maar vanaf het begin van het traject.

Waarom estate planning voor familiebedrijven nu urgent is

Estate planning is urgenter dan ooit omdat de fiscale faciliteiten die overdracht betaalbaar maken stap voor stap worden ingeperkt. Familiebedrijven zijn geen niche: begin 2022 telde Nederland bijna 300.000 familiebedrijven, die gezamenlijk een omzet van 595 miljard euro realiseerden en ruim 152 miljard euro aan waarde toevoegden aan de Nederlandse economie. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek zorgden deze bedrijven voor bijna 2,8 miljoen werknemersbanen, ruim 31 procent van alle werknemersbanen in Nederland.

Het economische gewicht achter elke overdracht

Achter die cijfers zit een golf van overdrachten. Een groot deel van de huidige dga-generatie nadert de pensioenleeftijd. Neem een dga rond de 60 jaar met een bv waarin een onderneming zit ter waarde van ongeveer €3.000.000. Zonder planning kan de erfbelasting bij overlijden oplopen tot een bedrag dat de liquiditeit van het bedrijf serieus raakt. Mét planning blijft het bedrijf overeind.

Waarom wachten geld kost

De kern van het probleem: de regelingen worden minder gul. De versobering van de BOR betekent dat dezelfde overdracht in 2026 duurder uitpakt dan in 2024. Wie de structuur niet tegen het licht houdt, laat geld liggen. Wesselman pakt dit aan door de fiscale structuur als startpunt te nemen in plaats van als afronding, zodat schenken, herstructureren en overdragen op elkaar aansluiten.

Checklist:

• Bepaal de actuele waarde van je onderneming en privévermogen (laat dit objectief vaststellen, niet op gevoel).
• Check je leeftijd tegenover de pensioenhorizon: ben je binnen tien jaar overdrachtskandidaat, start dan nu.
• Inventariseer of er een opvolger is binnen de familie, want dat bepaalt welke regeling van toepassing is.
• Plan een eerste gesprek zodra de waarde boven de €1.500.000 BOR-grens uitkomt, daar begint het echte rekenwerk.

De opties begrijpen: schenken, nalaten of doorschuiven

Er zijn drie hoofdroutes om vermogen en onderneming over te dragen: schenken bij leven, nalaten via testament, en fiscaal doorschuiven via de BOR en doorschuifregeling (DSR). De meeste familiebedrijven combineren ze.

De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en doorschuifregeling (DSR)

De BOR en DSR zijn de motor onder elke bedrijfsoverdracht. De BOR wordt ongeveer 2000 keer per jaar gebruikt en heeft een budgettair belang van circa 550 miljoen euro, blijkt uit het Kamerstuk 36421. Het doel is helder. Volgens de internetconsultatie van het Ministerie van Financiën hebben de BOR en DSR als doel te voorkomen dat de continuïteit van de onderneming in gevaar komt als gevolg van de te betalen belasting bij reële bedrijfsoverdrachten.

De versobering is concreet. Volgens PwC Nederland geldt voor een waarde van een onderneming tot 1,5 miljoen euro een vrijstelling van 100 procent en voor het meerdere een vrijstelling van 75 procent in plaats van nu 83 procent in 2024. Daar staat een verlichting tegenover: de voortzettingstermijn is verkort van vijf naar drie jaar, en de eis dat de opvolger minimaal drie jaar in dienst was, vervalt.

Schenken bij leven versus nalaten

Schenken bij leven verdeelt de overdracht in stappen en benut jaarlijkse vrijstellingen. Nalaten via testament concentreert alles op één moment, het overlijden, wat fiscaal vaak ongunstiger uitpakt. Het gebruik van de BOR is bovendien sterk scheef verdeeld: uit de evaluatie bleek dat bij schenkingen in 2018 een meerderheid van het budgettaire beslag uit een minderheid van de schenkingen kwam. Vertaald naar de praktijk: de grote vermogens profiteren het meest, maar juist daar zit ook het meeste risico bij verkeerde timing.

Checklist:

• Vergelijk de belastingdruk bij schenken nu versus nalaten later, reken beide scenario's door.
• Check of je onderneming kwalificeert voor de BOR (ondernemingsvermogen, geen beleggingsvermogen).
• Bepaal of de opvolger de voortzettingstermijn van drie jaar realistisch kan halen.
• Leg de keuze vast in een schenkingsplan of testament, niet in losse afspraken.

Gedetailleerde vergelijking: moderne aanpak versus de oude reflex

De oude reflex was: wachten tot het overlijden en dan zien wat de BOR oplevert. De moderne aanpak plant gespreid en proactief. Het verschil zit in timing, structuur en grip. Hoe Wesselman dit aanpakt is na te lezen bij hun estate planning expertise.

Waar de twee aanpakken uiteenlopen

De cijfers achter de schijven

De tarieven maken het verschil tastbaar. Volgens de Rijksoverheid geldt in 2025 het lage belastingtarief bij de erf- en schenkbelasting van 10% over ontvangen bedrag tot 154.197 euro en 20% over het bedrag daarboven. Voor partners geldt in 2025 een erfbelastingvrijstelling van €804.698. Door gespreid te schenken blijf je vaker binnen de 10%-schijf, terwijl één grote nalatenschap snel in de 20%-schijf valt. Voor niet-familieleden lopen de tarieven zelfs op tot 40 procent.

Waarom de structuur vooraf telt

Neem een dga met een holding en twee werkmaatschappijen die zijn aandelen wil overdragen aan één van zijn drie kinderen. Zonder voorbereiding loopt hij in 2026 tegen de nieuwe 5%-aandeleneis aan en mogelijk tegen beleggingsvermogen dat niet kwalificeert. Wesselman lost dit op door eerst de structuur te herstructureren, dan pas te schenken. Dezelfde grondige doorlichting die ze toepasten bij hun eigen overname van Linden Accountants in Veldhoven, het complete due diligence-traject, zetten ze in voor klanten.

Checklist:

• Reken door of je onder de 10%-schijf blijft bij gespreid schenken (grens €154.197 per kind in 2025).
• Toets je aandelenstructuur aan de 5%-eis die vanaf 2026 geldt.
• Scheid ondernemingsvermogen van beleggingsvermogen vóór de overdracht.
• Leg een tijdlijn vast: welke tranche schenk je in welk jaar?

Wat verandert er in 2026 en welke optie past bij jou

De BOR wordt vanaf 2026 strikter en dat dwingt tot keuzes. De grootste wijziging raakt de aandelenstructuur. Volgens Kamerstuk 36610 blijft het doel te voorkomen dat bij reële bedrijfsoverdrachten de belastingheffing de continuïteit van de onderneming in gevaar brengt, maar de toegangseisen worden aangescherpt.

De 5%-eis en de rollator-investering

Vanaf 1 januari 2026 geldt de BOR alleen nog voor gewone aandelen die minimaal 5% van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen. Daarnaast komt er een verlengde bezitstermijn voor AOW-gerechtigden, om zogenoemde rollatorinvesteringen tegen te gaan: het laat op hoge leeftijd omzetten van privévermogen naar ondernemingsvermogen puur om de BOR te benutten. Wie dit van plan was, moet zijn planning herzien.

Welke route past bij jouw situatie

De keuze hangt af van waarde, opvolging en tijdshorizon. Heb je een opvolger binnen de familie en een onderneming boven €1.500.000? Dan is gespreid schenken met de BOR vaak het krachtigst. Is er geen familieopvolger en koers je op verkoop? Dan ligt het accent op een bedrijfsovername en de fiscale afwikkeling daarvan. Voor de praktische uitwerking van schenken biedt Wesselman ook een toelichting op het slim overdragen van vermogen in het familiebedrijf.

De rol van de specialist

Estate planning raakt fiscaliteit, juridisch advies en accountancy tegelijk. Dat is precies waar de one-stop-shop van Wesselman, met audit, fiscaliteit, HR en juridisch advies onder één dak, het verschil maakt. Estate planningspecialist Monique D'Elfant en M&A-specialist Ruud van Poppel werken aan dezelfde tafel, zodat de schenkingsstructuur en de eventuele overname op elkaar aansluiten. Wie het bredere overdrachtstraject wil begrijpen, vindt context in het draaiboek voor het verkopen of overdragen van een familiebedrijf.

Checklist:

• Vóór 1 januari 2026: toets of je aandelenpakket de 5%-grens haalt.
• Ben je AOW-gerechtigd? Houd rekening met de verlengde bezitstermijn.
• Geen familieopvolger? Verschuif focus naar verkoopklaar maken en due diligence.
• Laat fiscaliteit, juridisch en accountancy samen naar je dossier kijken, niet los van elkaar.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de mogelijkheden voor estate planning als ondernemer?

Estate planning kent drie hoofdroutes: schenken bij leven, nalaten via testament en fiscaal doorschuiven via de BOR en doorschuifregeling. De meeste familiebedrijven combineren gespreid schenken met de BOR-vrijstelling, die in 2025 100% bedraagt tot €1.500.000 en 75% daarboven. Welke mix het voordeligst is, hangt af van de waarde van je onderneming, je leeftijd en of er een opvolger is.

Wat zijn de kosten van een estate planner?

De kosten variëren sterk per dossier en hangen af van de complexiteit van je vermogen en bedrijfsstructuur. In de praktijk werken adviseurs met een uurtarief of een vast tarief voor een compleet plan. Belangrijker dan de kosten is de opbrengst: bij een onderneming boven de BOR-grens van €1.500.000 weegt de bespaarde belasting doorgaans ruim op tegen het advies, mits je op tijd begint.

Wanneer moet ik beginnen met estate planning?

Op tijd betekent meestal drie tot vijf jaar voor de geplande overdracht, omdat de voortzettingstermijn en bezitseisen tijd vragen. Ben je binnen tien jaar overdrachtskandidaat of komt je ondernemingswaarde boven €1.500.000 uit, dan is het verstandig nu te starten. De aanscherping van de BOR per 2026, waaronder de 5%-aandeleneis, maakt vroeg plannen extra belangrijk.

Hoeveel erfbelasting betalen mijn kinderen?

Kinderen betalen in 2025 10% erf- of schenkbelasting tot €154.197 en 20% over het meerdere. Door gespreid te schenken blijf je vaker binnen die lage schijf, terwijl één grote nalatenschap snel in de 20%-schijf valt. Voor niet-familieleden lopen de tarieven op tot 40 procent, dus de relatie tot de verkrijger bepaalt sterk de uiteindelijke druk.

Kan Wesselman helpen bij estate planning voor mijn familiebedrijf?

Wesselman begeleidt dga's en familiebedrijven bij de volledige overdracht, met een gecertificeerd Trusted Family Business Advisor en specialisten in estate planning en M&A. Door fiscaliteit, juridisch advies en accountancy onder één dak te combineren, sluiten schenkingsplan, structuur en eventuele verkoop op elkaar aan. Voor ondernemers in Eindhoven, Helmond en Veldhoven is de begeleiding persoonlijk en toegankelijk.

Conclusie

Estate planning voor dga's en familiebedrijven is in 2026 geen kwestie meer van afwachten. De BOR-vrijstelling daalt boven €1.500.000 van 83% naar 75%, de 5%-aandeleneis filtert structuren uit, en gespreid schenken houdt je binnen de gunstige 10%-schijf. Wie deze knoppen op tijd bedient, draagt het bedrijf over zonder de continuïteit te schaden. Wie wacht, betaalt het verschil.

De concrete stappen: laat je onderneming objectief waarderen, toets je aandelenstructuur aan de regels van 2026, scheid ondernemings- van beleggingsvermogen en leg een schenkingstijdlijn vast. Omdat estate planning fiscaliteit, recht en accountancy raakt, loont het om die expertise samen te brengen. Voor familiebedrijven in Veldhoven en de regio Eindhoven en Helmond combineert Wesselman die disciplines onder één dak, zodat je overdracht klopt voordat het te laat is.