Onderneming starten in Nederland? Gebruik deze checklist

In het kort

Een onderneming starten in Nederland draait om zeven beslissingen: rechtsvorm, KVK-inschrijving, btw-registratie, administratie, verzekeringen, aftrekposten en een ondernemingsplan. De KVK-inschrijving zelf kost in 2026 eenmalig 85,15 euro, maar de kostbare fouten zitten in de keuzes eromheen. Wesselman ziet bij startende ondernemers in de regio Eindhoven, Helmond en Veldhoven dat een verkeerd gekozen rechtsvorm of een gemiste aftrekpost al in jaar één duizenden euro's scheelt.

• Rechtsvorm bepaalt alles: een eenmanszaak start je direct, een bv vereist een notaris en kost doorgaans tussen 500 en 1.500 euro.
• KVK regelt je belastingregistratie: na inschrijving volgt binnen ongeveer twee weken je btw-nummer, automatisch.
• Startersaftrek loont: in 2026 mag je 2.123 euro extra aftrekken, bovenop de zelfstandigenaftrek van 1.200 euro.
• Urencriterium is hard: zonder 1.225 uur per jaar geen zelfstandigen- of startersaftrek.
• AOV wordt waarschijnlijk verplicht vanaf 2027 voor zzp'ers, dus reken er nu al op.

Introductie

Je hebt een idee, een eerste klant en een naam in gedachten. Dan de praktische vraag: hoe maak je hier officieel een bedrijf van zonder later tegen verrassingen aan te lopen? Wesselman begeleidt jaarlijks ondernemers bij precies dit moment, en wat steeds opvalt: starters onderschatten hoe bepalend de keuzes in de eerste weken zijn voor hun belastingdruk en aansprakelijkheid jaren later.

De inschrijving bij de Kamer van Koophandel is het zichtbare onderdeel. Maar daaromheen liggen beslissingen die zwaarder wegen: kies je een eenmanszaak of een bv, val je onder de kleineondernemersregeling, en haal je het urencriterium voor de aftrekposten? Een verkeerde rechtsvorm of een misgelopen aftrek is achteraf duur en soms lastig te corrigeren.

Deze checklist loopt de zeven stappen langs die elke startende ondernemer in Nederland moet zetten. Met concrete bedragen voor 2026, de valkuilen die Wesselman in de praktijk tegenkomt, en per onderdeel een aanpak die je direct kunt gebruiken. Geen theorie, wel de keuzes die je startpositie maken of kraken.

Welke rechtsvorm kies je als startende ondernemer?

De rechtsvorm bepaalt je aansprakelijkheid en je belastingverplichtingen, en is daarmee de eerste beslissing met financiële gevolgen. Volgens Ondernemersplein hangt de keuze tussen eenmanszaak, vof of bv af van je situatie: je rechtsvorm bepaalt onder andere of je privé aansprakelijk bent.

Eenmanszaak: snel en goedkoop, maar privé aansprakelijk

De eenmanszaak is de eenvoudigste optie. Je schrijft je in bij KVK en kunt direct beginnen. Het nadeel: bij een eenmanszaak ben je privé aansprakelijk voor bedrijfsschulden. Voor een zzp'er met een dienstverlenend bedrijf en beperkt risico is dat vaak prima, maar voor wie investeert in voorraad of personeel weegt het zwaarder.

Bv: bescherming van privévermogen, maar via de notaris

Bij een besloten vennootschap blijft je privévermogen beschermd. De keerzijde: een bv wordt opgericht via de notaris, die de oprichtingsakte maakt en de inschrijving in het Handelsregister en het UBO-register regelt. De notariskosten lopen doorgaans uiteen van 500 tot 1.500 euro. Een veelgemaakte denkfout is dat een bv altijd fiscaal gunstiger is. In de praktijk wordt een bv pas interessant bij een hogere, structurele winst, vaak ergens vanaf een jaarwinst rond de 100.000 euro, afhankelijk van je situatie.

Waarom de keuze later lastig terug te draaien is

Wesselman adviseert starters om hun winstprognose voor de eerste drie jaar serieus door te rekenen voordat ze tekenen. Wisselen van rechtsvorm achteraf kan aanzienlijke administratieve en fiscale kosten met zich meebrengen. Bij een eenmanszaak mis je bovendien geen ondernemersaftrek, terwijl je bij een bv geen zelfstandigenaftrek krijgt. Wie hier op gevoel kiest, laat soms structureel geld liggen.

Zo pak je het aan:

• Reken je verwachte winst voor jaar 1 tot en met 3 door, met en zonder ondernemersaftrek
• Onder een winst van ongeveer 80.000 euro per jaar: eenmanszaak is doorgaans logischer dan bv
• Heb je personeel of fors investeringsrisico? Weeg de aansprakelijkheidsbescherming van een bv zwaarder mee
• Twijfel je? Laat een fiscaal adviseur je rechtsvorm en winstprognose toetsen voordat je naar de notaris of KVK gaat

Hoe schrijf je je bedrijf in bij de KVK?

Iedere onderneming in Nederland moet zich inschrijven in het Handelsregister van de KVK, en die inschrijving regelt meteen je registratie bij de Belastingdienst. Volgens KVK bent u ondernemer als u zelfstandig goederen of diensten levert aan anderen met de bedoeling om winst te maken.

Wanneer en hoe je je inschrijft

Inschrijven kan vanaf één week vóór tot één week ná de start van je onderneming, en je inschrijving is dan meteen definitief. De kosten bedragen in 2026 eenmalig 85,15 euro. Je vult online het inschrijfformulier in en maakt een afspraak bij een KVK-kantoor, waar je je legitimeert met een geldig identiteitsbewijs. Inschrijven kan bij elk KVK-kantoor in Nederland. Tijdens je bezoek ontvang je direct je KVK-nummer.

De automatische koppeling met de Belastingdienst

Een wijdverbreid misverstand: dat je je apart bij de Belastingdienst moet aanmelden. Dat hoeft niet. Na uw inschrijving in het Handelsregister geeft KVK uw gegevens automatisch door aan de Belastingdienst. Binnen ongeveer twee weken krijg je bericht of je belastingaangifte als ondernemer moet doen, plus doorgaans je btw-identificatienummer.

Bedrijfsnaam, SBI-code en UBO

Bij inschrijving krijg je een SBI-code op basis van je bedrijfsactiviteit. Die code beïnvloedt onder andere je verzekeringspremies en of je in aanmerking komt voor bepaalde subsidies of vergunningen. Check daarom je bedrijfsomschrijving goed. Controleer ook of je gewenste bedrijfsnaam al bestaat via de Naamchecker van KVK en BOIP, zodat je geen bestaande handelsnaam of merknaam gebruikt. Richt je een bv of vof op, dan moet je je UBO's, oftewel iedereen met meer dan 25% van de aandelen of stemrechten, registreren in het UBO-register.

Zo pak je het aan:

• Bedenk vóór je afspraak: bedrijfsnaam, activiteiten, rechtsvorm en startdatum
• Controleer je naam met de KVK Naamchecker om merkconflicten te voorkomen
• Kies een SBI-code die je activiteit precies dekt, en controleer die jaarlijks
• Reken op een wachttijd van ongeveer twee weken op je btw-nummer voordat je de eerste factuur met btw verstuurt

Wat moet je fiscaal regelen: btw, KOR en aftrekposten?

Na je start krijg je te maken met btw-aangifte en met aftrekposten die je belastbare winst flink verlagen, mits je aan de voorwaarden voldoet. Hier liggen voor starters de grootste besparingen, maar ook de meest gemiste kansen.

Btw en de kleineondernemersregeling

De meeste ondernemers doen per kwartaal btw-aangifte, uiterlijk de laatste dag van de maand na het kwartaal. Let op: ook zonder omzet of kosten moet je altijd aangifte doen, anders volgt een naheffing en boete. Blijft je omzet onder de 20.000 euro per jaar, dan kun je kiezen voor de kleineondernemersregeling (KOR) en btw-vrijstelling aanvragen. De keerzijde: je kunt dan geen btw op je zakelijke kosten terugvragen. Voor wie veel investeert in het begin, is de KOR daarom niet altijd voordelig.

Zelfstandigenaftrek en startersaftrek in 2026

De zelfstandigenaftrek daalt in 2026 fors: van 2.470 euro in 2025 naar 1.200 euro, en in 2027 verder naar 900 euro. Daar bovenop komt voor starters de startersaftrek van 2.123 euro, die je maximaal drie keer in je eerste vijf jaar mag toepassen. Samen levert dat in 2026 een aftrek tot 3.323 euro op. Belangrijke voorwaarde voor beide: je moet voldoen aan het urencriterium van minimaal 1.225 uur per jaar aan je onderneming. In de praktijk struikelen starters hier vaak op de bewijslast, omdat de Belastingdienst een geloofwaardige urenregistratie verwacht en globale achteraf-aantekeningen niet accepteert.

Houd rekening met komende wijzigingen

De fiscale regels veranderen jaarlijks. Wesselman duidt voor ondernemers regelmatig actuele wetswijzigingen, van de top 10 belastingplannen voor 2026 tot de aangekondigde afbouw van ondernemersfaciliteiten. Wie zijn winstprognose en voorlopige aanslag niet aanpast op de lagere zelfstandigenaftrek, komt achteraf voor een naheffing te staan.

Zo pak je het aan:

• Houd je uren vanaf dag één bij in een agenda of urenregistratietool, niet achteraf
• Onder 20.000 euro omzet én weinig investeringen: overweeg de KOR; veel beginkosten? Dan meestal niet
• Vraag een voorlopige aanslag aan die rekening houdt met de lagere zelfstandigenaftrek van 1.200 euro
• Zet elke maand geld opzij voor de inkomstenbelasting, doorgaans een derde tot de helft van je winst

Welke administratie en verzekeringen heb je nodig?

Als ondernemer ben je wettelijk verplicht je administratie zeven jaar te bewaren, en bepaalde verzekeringen beschermen je tegen risico's die je bedrijf in één klap kunnen omverhalen. Dit is het minst spannende, maar meest onderschatte deel van de checklist.

Administratie op orde vanaf de eerste factuur

Neem een zelfstandig adviseur die in zijn startjaar 150 tot 200 facturen verstuurt en bonnetjes los in een schoenendoos bewaart. Bij de eerste btw-aangifte kost het uitzoeken dagen, en gemiste bonnen betekenen gemiste btw-teruggave. Wie vanaf de eerste factuur boekhoudsoftware inricht, houdt overzicht en voldoet meteen aan de bewaarplicht van zeven jaar. Kosten die je vóór je inschrijving maakt, de aanloopkosten, kun je onder voorwaarden alsnog aftrekken, dus bewaar die bonnen.

Verzekeringen: wat verplicht is en wat verstandig

Verplicht voor alle ondernemers is eigenlijk alleen een zorgverzekering en, bij een bedrijfsauto, een WA-verzekering. Toch is een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering voor vrijwel elke starter verstandig, omdat die schade dekt die jij, je personeel of je product veroorzaakt. Doe je adviserend werk, dan is een beroepsaansprakelijkheidsverzekering aan te raden. Belangrijk om nu al rekening mee te houden: de arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) wordt vanaf 2027 waarschijnlijk verplicht voor alle zzp'ers.

Salarisadministratie zodra je personeel aanneemt

Neem je personeel aan, dan komt er loonadministratie en loonheffing bij, met eigen aangiftetermijnen en regels. Dat is een terrein waar fouten direct geld kosten. Voor groeiende mkb-bedrijven is het uitbesteden van de salarisadministratie vaak slim: het scheelt tijd en voorkomt naheffingen op loonheffingen. Wesselman fungeert daarbij als verlengstuk van je onderneming, van loonstroken tot de aangifte loonbelasting.

Zo pak je het aan:

• Richt boekhoudsoftware in vóór je eerste factuur, niet na drie maanden chaos
• Bewaar alle bonnen, inclusief aanloopkosten van vóór je inschrijving
• Sluit minimaal een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering af; bij advieswerk ook een beroepsaansprakelijkheidsverzekering
• Anticipeer op de verwachte AOV-plicht vanaf 2027 en bekijk nu al je arbeidsongeschiktheidsdekking

Eenmanszaak of bv: wat past bij jouw start?

De onderstaande vergelijking zet de twee meestgekozen rechtsvormen voor starters naast elkaar, met de cijfers voor 2026.

De tabel laat zien waarom de keuze niet alleen over kosten gaat. Een eenmanszaak is goedkoper te starten en geeft toegang tot de ondernemersaftrek, maar zonder bescherming van je privévermogen. Een bv keert dat om. Wesselman beoordeelt bij starters altijd het samenspel van winstniveau, risico en groeiambitie, in plaats van één los criterium.

Veelgestelde vragen

Wat kost het om een onderneming te starten in Nederland?

De basiskosten zijn laag: de KVK-inschrijving kost in 2026 eenmalig 85,15 euro. Richt je een bv op, dan komen daar notariskosten bij van doorgaans 500 tot 1.500 euro. Reken daarnaast op kosten voor boekhoudsoftware, verzekeringen en eventueel fiscaal advies bij de start.

Waar moet je aan denken bij het starten van een bedrijf?

De checklist telt zeven onderdelen: rechtsvorm kiezen, inschrijven bij KVK, btw-registratie, administratie inrichten, verzekeringen afsluiten, aftrekposten benutten en een ondernemingsplan opstellen. De grootste financiële gevolgen zitten in de rechtsvormkeuze en het halen van het urencriterium van 1.225 uur voor de aftrekposten.

Moet ik me apart bij de Belastingdienst inschrijven na mijn KVK-inschrijving?

Nee, dat gebeurt automatisch: na je inschrijving in het Handelsregister geeft KVK je gegevens door aan de Belastingdienst. Binnen ongeveer twee weken ontvang je bericht of je aangifte moet doen en krijg je doorgaans je btw-nummer toegestuurd.

Hoeveel belastingvoordeel levert de startersaftrek op?

In 2026 mag je 2.123 euro startersaftrek toepassen, bovenop de zelfstandigenaftrek van 1.200 euro, samen tot 3.323 euro aftrek. Je mag de startersaftrek maximaal drie keer toepassen in je eerste vijf jaar, mits je aan het urencriterium van 1.225 uur voldoet en in één van de vijf voorgaande jaren geen ondernemer was.

Hoe helpt Wesselman bij het starten van een onderneming?

Wesselman combineert fiscaal, juridisch en administratief advies onder één dak. Voor starters in Eindhoven, Helmond en Veldhoven betekent dat één partij die je rechtsvorm doorrekent, je btw- en aftrekposities optimaliseert en je administratie of salarisadministratie kan overnemen. Zo voorkom je dat een verkeerde startkeuze je in jaar twee of drie alsnog geld kost.

Conclusie

Een onderneming starten in Nederland is in een middag geregeld bij de KVK, maar de beslissingen die je startpositie bepalen, liggen eromheen. De rechtsvorm bepaalt je aansprakelijkheid en je toegang tot aftrekposten. De btw-keuze, het urencriterium en je administratie bepalen hoeveel belasting je werkelijk betaalt. En verzekeringen bepalen of één tegenslag je bedrijf overeind laat of niet.

De rode lijn: kies niet op gevoel. Reken je eerste jaren door, houd je uren vanaf dag één strak bij en anticipeer op de afbouw van de zelfstandigenaftrek en de verwachte AOV-plicht vanaf 2027.

Of je nu in Helmond start of elders in de regio onderneemt, de stappen zijn hetzelfde, maar de juiste keuze verschilt per situatie. Wesselman toetst bij starters de rechtsvorm, de winstprognose en de fiscale positie voordat de keuzes vastliggen, zodat je begint met een structuur die ook na jaar drie nog klopt.